Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte batarya yangınlarına nasıl müdahale edilmesi gerektiği de merak konusu oldu. Geleneksel otomobil yangınlarından farklı riskler taşıyabilen lityum iyon bataryalar, yanlış müdahale durumunda ciddi tehlikelere yol açabiliyor. Uzmanlar özellikle araçtan uzaklaşılması, dumanın solunmaması ve yangına bilinçsizce müdahale edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Peki, elektrikli araçta yangın çıkarsa ilk ne yapılmalı, yangın söndürücü kullanılabilir mi, bataryaya su dökülür mü? İşte sürücülerin bilmesi gerekenler!
Elektrikli otomobiller Türkiye’de giderek daha fazla tercih edilirken araçların güvenliğiyle ilgili sorular da gündemdeki yerini koruyor. Özellikle lityum iyon bataryalarda meydana gelebilecek yangınlar, müdahale yöntemleri bakımından benzinli ve dizel araçlardaki yangınlardan ayrılabiliyor. Elektrikli araçlarda yangının kaynağı her zaman batarya olmuyor. İşte ayrıntılar…
ELEKTRİKLİ ARAÇTA YANGIN ÇIKARSA İLK NE YAPILMALI?
Elektrikli bir otomobilde duman, yanık kokusu veya alev fark edildiğinde öncelik, aracın güvenli şekilde durdurulması ve yolcuların tahliye edilmesi.
Yangın sırasında izlenmesi gereken adımlar şöyle:
Aracı güvenli bir yerde durdurun: Trafikteyseniz mümkün olan en kısa sürede güvenli bir noktaya geçin. Aracı park konumuna alın ve güvenliyse sistemi kapatın. Bunun için tahliyeyi geciktirmeyin.
Herkesi araçtan çıkarın: Sürücü ve yolcuların hızla dışarı çıkmasını sağlayın. Çocuklar ve yardıma ihtiyaç duyan kişiler öncelikli olmalı.
Güvenli mesafeye uzaklaşın: Araçtan ve trafikten uzaklaşarak mümkünse en az 30 metre mesafeye geçin. Dumanın rüzgârla taşındığı yönde durmayın.
112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın: Olay yerini tarif ederek aracın elektrikli olduğunu, yangın veya duman bulunduğunu bildirin.
Araca geri dönmeyin: Telefon, çanta veya diğer eşyaları almak için yanan otomobile yaklaşmayın.
Çevredekileri uyarın: Güvenli bir konumdan diğer sürücülerin ve yayaların tehlikeli bölgeye yaklaşmasını önlemeye çalışın.
Özellikle batarya kaynaklı bir yangından şüpheleniliyorsa olay yerine gelen itfaiye ekiplerinin talimatları beklenmeli.
BATARYADAN GELEN BU BELİRTİLERE DİKKAT!
Elektrikli araçlarda batarya arızaları her zaman doğrudan alevle başlamayabiliyor. Bazı durumlarda yangından önce çeşitli uyarı işaretleri ortaya çıkabiliyor.
Bataryada tehlikeli bir durum geliştiğine işaret edebilecek belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
Araçtan gelen alışılmadık kimyasal veya yanık kokusu
Batarya bölgesinden yükselen duman ya da gaz
Tıslama, çıtırtı veya patlama benzeri sesler
Araç tabanından çıkan yoğun duman veya alev
Batarya çevresinde olağan dışı ısınma
Kaza sonrasında batarya muhafazasında hasar belirtileri
Bu işaretler bataryada tehlikeli bir arızaya veya ısıl kontrolden çıkma sürecine işaret edebilir. Ancak her belirtinin mutlaka yangınla sonuçlanacağı söylenemez.
Özellikle duman, gaz çıkışı veya alev görülmesi durumunda araçtan derhal uzaklaşılması gerekiyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇ YANGININA SU DÖKÜLÜR MÜ?
Elektrikli araç yangınlarıyla ilgili en sık sorulan konuların başında su kullanımı geliyor. Yaygın inanışın aksine, lityum iyon batarya yangınlarında suyun kullanılması tamamen yasak değil. İtfaiye ekipleri, yüksek voltajlı bataryanın yangına dahil olduğu durumlarda bataryayı soğutmak için büyük miktarda su kullanabiliyor. Ancak bu işlem eğitimli personel, uygun koruyucu ekipman ve özel müdahale yöntemleri gerektiriyor.
Bataryanın yüksek voltaj taşıması, zehirli gaz açığa çıkarabilmesi ve yeniden alevlenebilmesi nedeniyle sürücülerin su dökerek yangına müdahale etmeye çalışması güvenli kabul edilmiyor. Kısacası su, itfaiyenin batarya yangınlarına müdahalesinde kullanılabiliyor ancak sürücülerin kendi başına yangını söndürmeye çalışması önerilmiyor.
ARAÇTAKİ YANGIN SÖNDÜRÜCÜ BATARYA YANGININI SÖNDÜRÜR MÜ?
Otomobillerde bulunan taşınabilir yangın söndürücüler, yangının türüne göre farklı sonuçlar verebiliyor. Küçük ve bataryadan bağımsız bazı araç yangınlarında uygun söndürücüler etkili olabilse de yüksek voltajlı bataryanın içerisindeki yangını kontrol altına almak çok daha zor. Özellikle standart kuru kimyevi tozlu söndürücüler, batarya hücreleri içerisinde devam eden aşırı ısınmayı durdurmak için yeterli olmayabiliyor.
Bu nedenle araçtaki yangın söndürme tüpünün bulunması, batarya yangınına güvenli şekilde müdahale edilebileceği anlamına gelmiyor. Uzmanların önerisi, batarya yangınından şüphelenilen durumlarda kişisel müdahale yerine tahliye ve profesyonel yardım önceliklidir.
ELEKTRİKLİ ARAÇ BATARYASI NEDEN ZOR SÖNDÜRÜLÜYOR?
Elektrikli otomobillerde yaygın olarak kullanılan lityum iyon bataryalar, çok sayıda hücrenin bir araya gelmesiyle oluşturuluyor. Bu hücrelerden birinde ciddi hasar, iç kısa devre veya aşırı ısınma meydana gelmesi durumunda sıcaklık kontrolsüz biçimde yükselmeye başlayabiliyor.
Isıl kaçak (thermal runaway) adı verilen bu süreçte bir hücredeki aşırı ısınma, komşu hücreleri de etkileyerek zincirleme bir reaksiyona neden olabiliyor. Bataryanın içindeki enerjinin açığa çıkmasıyla yüksek sıcaklık, yanıcı gazlar ve yoğun duman oluşabiliyor.
Yangının kontrol altına alınmasını güçleştiren başlıca nedenler ise batarya paketine erişimin zor olması, uzun süre soğutma gereksinimi ve yangının söndürüldükten sonra yeniden başlayabilmesi. Bu nedenle elektrikli araç yangınlarında itfaiyenin görevi yalnızca görünen alevleri söndürmekle sınırlı kalmıyor. Bataryanın sıcaklığının takip edilmesi ve yeniden tutuşma riskinin değerlendirilmesi de gerekiyor.
YANGIN SÖNDÜKTEN SONRA ELEKTRİKLİ ARAÇ YENİDEN ALEV ALABİLİR Mİ?
Elektrikli araçlarda batarya yangınlarının dikkat çeken özelliklerinden biri, görünür alevler ortadan kalktıktan sonra da riskin tamamen sona ermemesi.
Hasar görmüş batarya hücrelerinde ısınmanın devam etmesi veya yeniden başlaması, aracın tekrar alev almasına yol açabiliyor.
Bu nedenle yangın sonrasında aracın güvenli olup olmadığına yalnızca dış görünüşüne bakılarak karar verilmemeli.
Yangından etkilenen elektrikli otomobillerin taşınması, depolanması ve onarılması uzman değerlendirmesi gerektiriyor.
Sürücülerin yangın sonrasında aracı yeniden çalıştırmaya, şarj etmeye veya kendi imkânlarıyla çekmeye çalışmaması gerekiyor.
ŞARJ SIRASINDA ELEKTRİKLİ ARAÇTA YANGIN ÇIKARSA NE YAPILMALI?
Elektrikli araçların şarj edildiği sırada oluşan duman veya yangın, hem batarya hem de elektrik bağlantıları bakımından risk taşıyabiliyor.
Böyle bir durumda öncelikle çevredeki kişilerin araçtan ve şarj ekipmanından uzaklaşması gerekiyor.
Duman veya alev bulunan bir araçta şarj kablosunu sökmeye çalışmak, elektrik çarpması ve yanık gibi ek tehlikelere yol açabilir.
Acil durdurma sistemi bulunan şarj istasyonlarında, yalnızca güvenli konumdan erişilebiliyorsa acil durdurma düğmesi kullanılmalı. Ancak bunun bataryadaki olası yangını mutlaka durduracağı düşünülmemeli.
Olayın hemen ardından 112 Acil Çağrı Merkezi’ne haber verilmeli ve şarj istasyonu görevlileri bilgilendirilmeli.
Kapalı otoparklarda meydana gelen yangınlarda ise binanın tahliye ve yangın güvenliği prosedürleri izlenmeli.
ELEKTRİKLİ ARAÇ YANGININI ÖNLEMEK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Elektrikli otomobillerde yangın riskini azaltmak için yalnızca araç kullanımı sırasında değil, şarj ve bakım işlemlerinde de belirli önlemler alınması gerekiyor. Araç üreticisinin önerdiği şarj ekipmanlarının kullanılması, elektrik tesisatının uygunluğu ve batarya sisteminin düzenli kontrolü büyük önem taşıyor. Özellikle evde şarj için kurulacak elektrik tesisatının yetkili uzmanlar tarafından hazırlanması gerekiyor. Şarj cihazlarının uzatma kablosu veya çoklu priz gibi uygun olmayan bağlantılarla kullanılması risk oluşturabiliyor. Hasarlı şarj kabloları ve bağlantı noktaları kullanılmamalıdır. Kaza geçirmiş veya bataryasında hasar şüphesi bulunan araçlar ise uzman kontrolünden geçirilmeden yeniden şarj edilmemeli. Bunun yanında elektrikli araç sahiplerinin, olası bir kaza ya da elektrik kesintisi sırasında kapıların manuel olarak nasıl açıldığını önceden öğrenmeleri de gereklidir.
ELEKTRİKLİ ARAÇ YANGINLARI BENZİNLİ ARAÇLARDAN DAHA MI TEHLİKELİ?
Elektrikli ve içten yanmalı motorlu otomobillerde meydana gelen yangınlar farklı riskler barındırıyor. Benzinli ve dizel araçlarda yanıcı yakıtlar önemli bir tehlike oluştururken elektrikli otomobillerde bataryanın hasar görmesiyle ortaya çıkabilecek ısıl kaçak, yüksek voltaj ve yeniden tutuşma riski öne çıkıyor. Bu farklılık, elektrikli araçların mutlaka daha sık yangın çıkardığı anlamına gelmiyor. Mevcut araştırmalar, elektrikli araçların yangın sıklığının geleneksel otomobillerden daha yüksek olduğunu göstermiyor. Bununla birlikte araçların yaşları, kullanım koşulları ve yangın kayıtlarındaki farklılıklar nedeniyle uzun vadeli karşılaştırmaların dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Asıl önemli farklardan biri, bataryanın yangına karıştığı olaylarda müdahale ve soğutma sürecinin uzayabilmesi.
